Ochrona osób dotkniętych przemocą w rodzinie

Wynika to z wielu czynników, poczynając od braku udziału osób trzecich, oporu ofiar przed wyjawieniem sytuacji na zewnątrz ze względu na uwarunkowania społeczne, obawę przed rozpadem związku, przed zachowaniem sprawcy et cetera. Dużo też zależy od przyjętej terminologii i definicji przemocy w rodzinie, od oceny poszczególnego zachowania, czy można je uznać za przemoc, czy też nie. Mając na względzie wyżej wskazane trudności, badając skalę przemocy należy z jednej strony opierać się na twardych danych statystycznych, których działające w obszarze przeciwdziałania przemocy w rodzinie służby gromadzą coraz więcej, a z drugiej szacować jej wymiar poprzez badania naukowe oraz badania opinii publicznej. Dane statystyczne dotyczące interwencji poszczególnych służb w sprawach dotyczących przemocy w rodzinie wykazywane są najczęściej w rocznych sprawozdaniach statystycznych, a przede wszystkim w sprawozdaniu z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Badania opinii publicznej w Polsce, w zakresie przemocy w rodzinie, zlecane są rok rocznie w ramach Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, a każde z nich, począwszy od 2007 r. dotyczyło innej sfery tego obszaru. Podkreślenia wymaga przy tym okoliczność, że dostępne dane statystyczne obarczone są błędami, wynikającymi zarówno ze sposobów gromadzenia danych, jak i ze zjawiskiem „ciemnej liczby”, zaś badania przeprowadzane są różnymi metodami, w dodatku na okoliczność różnych celów. Wspomniane znacznie utrudnia jakąkolwiek komparatystykę statystyk i wychwycenie tendencji dotyczących samego zjawiska, jego rozszerzania się bądź ograniczania.

By realnie myśleć o zdiagnozowaniu wszystkich przyczyn warunkujących powstanie i utrzymywanie się przemocy wobec osób najbliższych i wyeliminowaniu tego negatywnego zjawiska, nieodzowne jest więc podejmowanie działań przez specjalistów z różnych dziedzin. Wskazana jest interdyscyplinarna wiedza z zakresu psychologii, prawa i socjologii, jak też ścisła współpraca pomiędzy poszczególnymi służbami, wyspecjalizowanymi organami w tym zakresie. Wydaje się, że ostatnio znowelizowane przepisy, w szczególności dotyczące procedury „Niebieskie Karty” wyznaczają właściwy kierunek dla tych wspólnych działań. Przewidują one właśnie ścisłą współpracę służb realizujących zadania dotyczące przeciwdziałania przemocy w rodzinie celem zapobiegania dalszemu stosowaniu przemocy w rodzinie oraz realizowaniu indywidualnego planu pomocy. Opierają się one na słusznej tezie, że samo ściganie i karanie osób stosujących przemoc w rodzinie, nie rozwiąże problemu przemocy w rodzinie, że prawo karne nie jest w stanie samo zlikwidować tej patologii, że potrzeba wielu specjalistycznych działań, aby skutecznie walczyć z tym zjawiskiem.

Oczywiście, pierwszorzędnie zadaniem Państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom oraz ściganie sprawców popełnianych przestępstw. Zadanie to realizowane jest zarówno przez organy ścigania, ochrony praworządności, jak i przede wszystkim organy wymiaru sprawiedliwości. Od 2010 r. wprowadzono do porządku prawnego szereg nowych narzędzi prawnych i procedur zmierzających do skuteczniejszej ochrony osób dotkniętych przemocą w rodzinie umożliwiające m.in.: zatrzymanie sprawcy przemocy w rodzinie przez Policję, zastosowanie nowych środków zapobiegawczych tj. m.in. nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego zajmowanego wspólnie z osobą najbliższą, zastosowanie nowych środków karnych oraz obowiązków probacyjnych tj. m.in. zakazu zbliżania się na określoną odległość, nakazania opuszczenia lokalu mieszkalnego, nałożenia obowiązku uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych bez uprzedniej zgody sprawcy, sprawne i szybkie zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności bądź odwołanie warunkowego przedterminowego zwolnienia wobec skazanych, którzy ponownie dopuścili się takiej przemocy w okresie próby, możliwość dochodzenia w postępowaniu cywilnym (nieprocesowym) zobowiązania sprawcy przemocy w rodzinie do opuszczenia lokalu mieszkalnego zajmowanego wspólnie z osobą najbliższą. Nadto określono i wprowadzono do wykonania zupełnie nową procedurę „Niebieskie Karty”, umożliwiającą kuratorom sądowym wzięcie w niej udziału, a prokuratorom i sędziom zasiadanie w zespołach interdyscyplinarnych. Na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Prokurator Generalny wydał już kilkukrotnie stosowne wytyczne dotyczące zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Opracowano również nowy Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020 przewidujący m.in. możliwości pozyskiwania informacji przez sędziów i prokuratorów, co do instytucji/podmiotów niosących pomoc osobom pokrzywdzonym przemocą w rodzinie oraz stosujących właściwe oddziaływania na sprawców tych przestępstw. Co więcej, nowopowstające międzynarodowe uregulowania prawne w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w tym zakresie, zobowiązują Polskę do podejmowania działań uskuteczniających ochronę praw pokrzywdzonych przemocą w rodzinie.

Obecnie, w związku z funkcjonowaniem zespołów interdyscyplinarnych i grup roboczych, nawet w najmniejszych gminach w Polsce, licznymi i dużymi kampaniami społecznymi, przeprowadzanymi szkoleniami dla służb odpowiedzialnych za walkę z tym zjawiskiem zmienia się świadomość społeczna, uwrażliwienie na sprawy związane z przemocą w rodzinie, w tym przemocą wobec dzieci, przez co zanikają bariery do informowania służb o przemocy. Oznacza to dobry prognostyk na przyszłość w zakresie zmniejszania zjawiska przemocy wobec najbliższych. Być może, przyczynkiem do dalszego wyraźnego spadku skali przemocy w rodzinie będzie przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 29 kwietnia 2014 r. Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020 – ostatniej regulacji prawnej uzupełniającej budowę systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie w Polsce, rozpoczętej w 2005 r.. Powinien on usprawnić system pomocy osobom, które zostały dotknięte zjawiskiem przemocy w rodzinie oraz zwiększyć zakres oddziaływania na osoby stosujące przemoc wobec najbliższych.

Reasumując, obecnie Państwo winno się skupić na sprawnym funkcjonowaniu systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie, realizacji zadań poszczególnych służb i organów, a także ewentualnym wyeliminowaniu utrudnień organizacyjnych w pracy zespołów interdyscyplinarnych.

Powrót do listy wpisów